1- Chọn truyện để dịch

[binhchi]

mình vẩn đang dịch, bà con đừng trách mình đi lang thang. Chia xẽ ý kiến, kinh ngiệm cũng là một cách đóng góp.
1- Chọn truyện để dịch
Mình bắc đầu nghề dịch tử năm 16 tuổi, dịch Anh-Hoa-Thai, trong lúc đi học bên Úc. Lúc đó hầu hết là người ta đưa cho mình. Cứ đọc rồi dịch, nhờ vậy đọc được nhiểu. Văn học, trinh thám, kiếm hiệp, lung tung. Người Thái trẻ thích dọc trinh thám, vui cười. Người lớn tuổi thích văn học, kiém hiệp..Người Hoa thich nhất chuyện kiếm hiệp và chuyện cười bât kể tuổi. Má mình chỉ đọc viết được Anh Việt. ở Tháii không có sách kiếm hiệp Việt. Mình phải dịch cho vài Site tiếng việt - đẽ download kiếm hiệp-, chịu tính đồng bóng của virtual kings cũng phát chán. Nhiều kings dữ lắm, thấy hoài thành quen, ló cái đuôi ra là biết liền. Sorry, chạy đi tới bà chiểu rồi. thói quen lang thang, trở lại chuyện nào là chuyện hay nghen. năm mình 16, 17, mình không thích Kim Dung. vì mình chỉ chú ý đến nhân vật, mà nhân vật nào của KimDung cũng thường thường, đánh nhau cũng có quá nhiều yếu tố phụ. bây giờ chú ý nhiều hơn đến tình tiếc, thì thấy phong phú hơn. tết này mình 21 tuổi. Già rồi, cái nhìn của mình có khác trước, bèn khám phá ra tuỗi khác nhau thích truyện khác nhau. Nhưng mà chọn truyện nào đây. mình subcribed novel sites tiếng Hoa. Họ cho software selective auto mirror. Có chương nào mới tự nhiên download vô máy. có sách mới pop lên giới thiệu, email lung tung xèn. Có tuần mình có cã trăm bộ kiếp hiệp mới. truyện liên tải trung thì đọc qua đăm mười chương thôi, thấy hay thì giữ lại, dở thỉ remove from option auto update. sách dở thì ngay từ đàu đã dở. mà sách hay cũng không chắc hay hoài, chương hay, chương dở, lúc đầu hay, lúc sau dở. Dịch đến đó muốn bịnh, làm tiếp không nổi. Chuyện toàn tập thì dẽ hơn, đọc qua mười chương, thấy hay đọc kiểu cóc nhảy, chương 15, 20, 25..cho đến hai ba chương chót xem kết thúc ra sao. Bọn ác đi tèo hết, everyone happy...ever after. thì chắc là má mình thích. mình chọn sẽ theo criteria như dầy
- Truyện thuộc về Huyền huyển tiểu thuyết. linh dị thôi lí là lower proirity. Mình thích nhất là kiểu Liêu Trai-Tien Sở đọc thích quá. science fiction lùng nhùng thì chớ. tình cãm lèo nhèo thì no way. Kỳ cục là gẩn đây chuyện Du võng có cả đống.
- Không XXX type, không có màn romatic. Kiểu Tru Tiên thì ok. Hồi trước, lúc dịch không thấy hay lắm, bi giờ thất tình, tính đi tu, đọc lại thấy hay.
- Nhân vật chính già cỡ mình thôi. 30, 40 mình đọc không cãm được tâm trạng nhân vật, dịch không xuông. (chữ này viết là xuông hay xuôn?) Nhân vật phụ kém quan trọng.
- Câu chuyện hay, tình tiếc hay, chuyện của Huỳnh dị thì phong phú về măt này, vay mượn lịch sử thì dể biến hóa hơn.
- Khi đục nhau phài có hóa phép tưng bừng, xịt lữa xanh đỏ toán loạn như phim animation của Nhật thì mới đạt yêu cầu. Vì sao mình nhấn mạnh ở đây, mình thấy xem phim nhiều, obtain được sự tưỡng tượng của tác giả dể hơn. Phim nhật, koria, chinese làm special effect, computer animation với lại PS2 games like FF, Wild arm, zelda...xem thích lắm. mình dịch Tru tien, Thất Giới lúc đánh nhau hay hơn nhờ mấy thứ này.
- Kết thúc somewhat logical happy ending.
- Nhân vật chính phải hửu tình, dám thương dám ghét như Tru Tien. Lở đờ như cá chết kiểu Lục Vân, Thác Đạt dã, Khài Đặc.. mê không nổi. Mình không vì đã dịch thất giới tử những chương đầu thì chớ mà nói.
- Nhân vật phụ ít ít thôi, ThatGioi nhiều quá đi, làm một hồi lộn tên, tuổi, cá tính tùm lum. Cũng may là đối thoại dở ẹt, ai nói chuyện cũng cùng một kiểu đờ đờ đẩn đẩn nên cũng chẵng sao. Những chuyện khác, mổi nhân vật cách nói, chử dùng, lúc nói rất specific. Người trẻ, người già, nam nử qua đối thoại có thể thấy rỏ cá tính, tâm trạng. Dùng tool thì không làm được chuyện này.

Criteria như trên rất limit. mình chọn dịch như vậy vì personal tendency. Dịch dể, ít chán. có khi làm rỏ được cá tính của tác giả qua một nhân vật vui lắm. Để ý mà coi, hầu hết các tác giả qua một hay vài nhân vật trong truyện express chính mình trong môi trường khác, thế giới khác. Lưu Tả tả tánh tình nghiêm trang, nhân vật nhám như khô mực, nói chuyện như bửa củi. Túy Ngọa là sinh viên Communication Art, thích vui vẻ, nhân vật đầy kịch tính. Gotohu thích bạn bè, nhân vật thì lưu manh nhưng hết lòng chia xẽ cho bạn.

Những sites tiêng Việt mình từng tham dự đều có nhiều chuyện dịch hơn trước. không nói vể quality của bản dịch vì người dịch lâu thỉ làm có kỷ thuật cao, dịch chính xát mượt mà hơn, TTV mới toanh mà. Nhưng cả hai đều có chung một màu ở chổ nhiều chuyện dich nhưng người dịch cũng như người đọc sẻ drop. Vì ngay chính người dịch dã chưa bỏ nhiều thì giờ chọn cho mình một vài tác phẩm ưng ý. không dúng là con mình, dịch một hồi phát ngán, ngồi vô máy chỉ muốn chơi game, không đủ cam dảm load program dịch. Ông vitual king kia thì thấy chuyện bỏ thì delete tuốt, thấy ghét nhưng hợp lý. Thà bỏ chứ không nên để người khác mess up. Không phài con mình, tự nghĩ hay, dịch lam nham vào con người khác, nhảy lung tung làm quality càng lúc càng ẹ. làm cả site có perspective: low quality.

Mình nói dài vì muốn người dịch chọn được tác phẩm ưng ý để theo đuổi cho đến cùng. Nếu cần thì làm đi làm lại cùng một chương cho đến khi xát ý, không phải chữ mà là văn. lúc đầu thì thô nhưng sẻ mượt mà. Ai nói Alex dịch chương đầu mượt mà, mình cho một cú u đầu ba ngảy. Đã dịch thì ráng (rán hay ráng) theo cho đến cùng. Đừng cho mấy anh nhảy cóc có cơ hội phá hôi. Nếu bỏ thì thông báo delete. Ai muốn dịch thì làm từ đầu. Quality is preferable over quantity.

[binhchi]

Gần xong Huyền Tường Cửu Thiên rồi nhe. Minh đi lang thang ít ít thôi.
2- Issue regard to using tools.
Mình download in ra một mớ truyện kiếm hiệp cho má mình coi, má mình thích Tinh Thần Biến quá, hối hùi hụi. còn cấm không cho đi chơi đêm. Mình bèn đăng ký dịch cho má vui.
Chưa từng đọc Tinh Thần Biến, xem thấy có tool Chinesetranslation có vẻ vui vui, lấy ra vọc, mở VietPhases.txt file, manual đánh vô vài trăm chử. từ Hán qua Việt, -vì trung bình mổi tác giả chỉ dùng quanh đi quẩn lại vài trăm chử- cho nó chạy một hồi, ra tiếng Việt nguyên cả chương. Thấy khóai chí quá. dịch như dầy thì dể ợt.
Làm luôn 6 chương. Sữa văn cho suông theo thứ tự tiếng Việt. Vỏn vẹn 1 ngày. Hí hững nôp bài, xin đi disco với đám bạn Thái. Đi về bị cú cho mấy cái, đầu u mấy cục to tướng. nói dịch cái gì mà kỳ cục đọc mà phát bực mình. Mình bèn gởi cho BacCaiCông, download bản biên tập rồi xem lại thì khám phá ra mình sai. Sai là vì
1- mình chưa hề đọc Tinh Thần Biến những chương trước, không biết mấy thứ như Nguyên Anh, Đổng Hư..sắt nhôm hư là cái khì gì. rồi thì Tinh thần lệ, ngân đan, kim đan, nhôm đan... Tiếng Hán vốn không có chử đó. Tác giả đẻ ra mấy chử kỳ cục này, ai mà biết. chơi lối này thì văn xuông xẽ mà đọc thì nghĩa tối thui như lúc cúp điện, không trách gì má mình đọc xong thì bị tẩu hỏa nhập ma, la lối um xùm-bằng tiếng Thái-. Mình có đọc kiếm hiệp tiếng Việt đâu mà biết, sách tiếng Hán cả đống trong máy, đọc ngắc ngư không hết.
2- Làm kiểu replace tiếng Hán qua tiếng Việt kiểu này thì nhanh, nhưng sửa xong câu văn, so với bản Hán thì nhiều câu trật lất. Trật đến cả cây số. Sai gần như bản tiếng Anh. Machine translation! my ...elbow! thì ra MT chỉ dành cho formal documents with standard terminology in context. Không xài cho kiếm hiệp.
3- Mình thử dùng tool này với tác giả khác. Hậu quả khó lường. Thử mà xem. Cách hành văn, dùng chử khác nhau. Cùng chử đó tiếng Hán, trong truyện này dùng tiếng Việt này thì đọc thông, để vô truyện khác thì không giống tác giả đó nửa, mà đọc cũng kỳ quái làm sao.

Kết luận là. Tool giúp mình -perhaps- nhanh hơn. Nhưng rely on tool thì thất bại to. Giống như lúc đầu ăn cháo, nhưng phải bỏ cháo ăn cơm. Lúc nào cũng ăn cháo thì trông nhan sắc không mỹ miều bao nhiêu.
Bèn dùng lại đồ nghề cũ.
1- babylon Hán qua Việt, không dùng Hán-Việt làm trung gian.
2- Spelling check with unicode on RTF và Txt file.
3- send to Biên Tập cho họ coi lại tên riêng và cách hành văn.

Nói như vầy thì e là mấy ông bự - hoặc là cái tôi bự- sẽ nhào dô bắn túi bụi - nói cho biết nhe, bắn thì bắn, mình không trà lời đâu- Mình thấy người mới dịch có lẻ không nên dùng ChineseTranslation. Mình thấy tool này vui lắm. nhưng làm tay nghề của người dịch không tiến. Tiêng Hán vốn dể học, dể nói, dể dịch. Khó thứ nhất là nhớ mặc chử, khó thứ hai là môt chử có nhiều nghĩa có khi chẳng ăn nhậu gì với nhau. Ngôn ngử mình biết, không có thứ nào kỳ vậy. Dùng tool kiểu này thì bao giờ mới nhớ được mặt chử? bao giờ mới học các nghĩa khác của chử?
Hơn nửa dùng tool thì kỹ thuật dịch khó tiến. qua trung gian tiến Hán-Việt giống như dùng môt ngôn ngữ mới. Học thẵng tiếng Hán không mau hơn sao?
Mình tin là người dịch nên dùng tiếng Hán, dịch thẳng qua tiếng Việt. Dịch chử nào thì học chử đó. Chương đầu, chương hai học hai ba chục chử, chương thứ mười còn hai ba chử, chương thứ hai mươi thì tìm chử mới đỏ mắt không ra. Làm như vầy thì lúc đầu dịch chậm như rùa. nhưng càng lúc càng nhanh. Qua tác già thứ hai thì vừa học chử mới, vừa học thêm nghĩa chử củ. vì tác giả khác sẽ dùng cùng chử nhưng với nghĩa khác. Dịch hai ba bộ sách là thấy vốn tiếng Hán kha khá rồi. có thể đọc thẳng bản Hán không cần dịch. Có khi không hiểu hết, nhưng dư sức nắm đươc nội dung, tình tiếc, cốt truyện. Thừa sức thẩm định sách hay dở đáng dịch hay không.
Tiến trình này là kinh nghiệm dịch của mình trong ngôn ngử Anh, Hoa, Thái, Việt. chia xè góp ý với người dịch. Không có ý chỉ trích ChineseTranslation tool, hay chỉ trích ông bự nào. no offence. Hy vọng là bà con đừng hiểu lầm.

[loancaocao]

đọc cái ý kiến này sao giống nhìn vào bản convert từ hán qua anh machine translation quá trời, càng đọc càng tùm lum ý nghĩa giống y như ý người post muốn nói quá

[delafere119]

Bái phục! hơn mình 1 tuổi mà đủ kiên nhẫn khủng khiếp như vậy.
Nhưng mình chắc không theo nổi cách dịch này quá, mình đến nhớ mặt chứ hán việt còn đến khổ chứ chưa nói đến Hán->việt trực tiếp:dead:

Quên không cảm tạ bác binhchi đã đưa ra một phương pháp học cực khó, nhưng nếu được cũng lại rất tuyệt vời.
Đa tạ!

[Kẻ Lãng Du]

Cách dịch (hay nói đúng hơn là cách học và dịch của bác binhchi) tất nhiên là đúng rồi nếu là 1 người muốn học tiếng Trung vừa thích truyện chưởng. Nhưng nếu 1 người chỉ đơn thuần thích truyện chưởng và muốn dịch 1 vài chương truyện để góp sức cho TTV thì lại khác về mục đích và khó khăn về điều kiện (thời gian, sự yêu thích, sự nhẫn nại....). :foyourinfo:
Mong bác góp ý thêm cho a e kinh nghiệm dịch của bác.

[hoangthuong]

Nếu biết tiếng Trung như binhchi huynh thì quá lý tưởng rồi nhưng nếu ko biết tiếng trung thì vẫn dịch tàm tạm đc.Theo tớ dịch chỉ cần vài yêu cầu :

+Biết 1 ngoại ngữ(thường là tiếng anh)+tool+từ điển đủ để đọc bản conver.Dịch thì thường dùng bản HV,bản tiếng Anh thường chỉ để tham khảo những đoạn dễ cho nhanh.Chứ nếu dịch theo bản tiếng Anh thì cùng lắm dc 40% mức độ hay của chuyện.Đây là công đoạn dịch thô
+Có đầu óc logic tốt biết phân tích tính cách nhân vật+tình huống chuyện để....mò ra nó nói gì:032:(Đương nhiên là nói về mấy câu khó dịch thôi).Đặc biệt việc phân tích tính cách nhân vật là bắt buộc phải có nếu ko thì ko thể truyền tải đc cái hay của tác phẩm.
+Khả năng sử dụng ngôn ngữ tốt.Nói nôm na là có thể diễn giải đúng thứ mà mình diễn giải.Nói thì dễ thế thôi chứ làm thì :032::032::032:
Hai yêu cầu sau là thuộc về công đoạn biên dịch.

Tớ dịch ko theo trường lớp nào dậy nên đại khái hiểu thế.

[minhsbv]

Nếu biết tiếng Trung thì quá lý tưởng, ko cần phải bàn. Nhưng theo tôi những người không biết tiếng Trung vẫn nên đồng thời dùng cả bản gốc tiếng Trung và bản dịch Hán Việt, dịch như vậy nhanh hơn mà hiệu quả cũng không kém (còn bản dịch ngôn ngữ khác vd: Anh Thái Đức v.v... chỉ nên dùng để tham khảo và khi quá bí).
Còn về vấn đề dịch trực tiếp = tiếng Trung để vừa dịch vừa học, thì như tôi đã đề cập ở trên, chỉ dành cho những người đã võ vẽ biết tiếng Trung trở lên, còn với những người không biết hoặc biết ít (hoặc tự nhận là như vậy) tiếng Trung thì cách này căn bản không có hiệu quả cao. Dù bạn có biết cả nghìn chữ Hán đơn lẻ nhưng không biết về các bộ, các từ ghép, các cấu trúc câu thì sẽ khó dịch tốt được.

[binhchi]

" Dù bạn có biết cả nghìn chữ Hán đơn lẻ nhưng không biết về các bộ, các từ ghép, các cấu trúc câu thì sẽ khó dịch tốt được".
chắc đấy là cách dạy hoẵc là cách học tiếng Trung cũa người Việt gần đây không? mình có về VN chơi new year với bạn-gọi là thăm quê mẹ-. đi mua sách ở đương Nguyễn Huệ, có được cơ hội nói chuyện với một vị tiền bối người Việt gốc Hoa. Lúc đầu thì nói tiếng Việt, mình bí chữ thì cả hai xoay ra nói tiếng Quang Thoại với nhau. có được nghe cụ nói về bộ gốc... cái này thì mình dốt rồi, mình nói, rồi học tiếng Hoa từ nhỏ, có học bộ gì đâu. Học chử rời, rồi học chử ghép. rồi đọc sách, tự nhiên hiểu. Mình không biết lúc đó mình phài học bộ thũy, bộ mộc..thì sẽ mau hơn không. Nhưng mình nghĩ là dịch để học thì học mặt chử nhanh hơn. Học theo cách phân ra thành bộ, mình không nhớ ở đâu còn theo cách này, mình qua vài nước nói/viết tiếng Hoa như singapore, hongkong, shanghai cũng khồng hề thấy. học trò học chử, rồi câu văn, không ai học theo bộ. Nói như vậy không hề có ý phê phán, mình chỉ không hiểu cho việc dịch thuật, học chữ theo bộ thật sự có làm người dịch "dịch tốt" hay không. Mình không học theo lối này nên không biết.
Lý do mình đề cập tới chuyện học tiếng Hán, vì mình làm trong báo chí, biết là cà nguyên tờ báo trung bình dùng vỏn vẹn 1200 chử, bạn mỉnh người Úc học 1000 chử Hán, đọc báo dể dàng, Huống hồ truyện kiếm hiệp trung bình không quá 600 chử.
Học thuộc mặt chử, dọc riết tự nhiên hiểu câu văn. Bạn mình người Úc, học ngành răng. chưa hề học văn phạm gì gì hết, rãnh học tiếng Hoa chơi, rồi vài tháng sau đọc truyện kiếm hiệp giúp mình làm summary, brief intro...
mình không chắc discussion on forum như vầy có tốt hay không, nếu bạn prefer email thì cho mình biết. Thật sự mình cũng thắc mắc về cách học tiếng Hoa bên mình.
bọn Úc học tiếng Anh, cả dời chưa từng đọc sách grammar. Chỉ có người di dân trên 20 tuổi mới mang theo sách kiểu như irregular verbs, idiom, grammar... người trẻ hơn cứ học như người Úc, nói viết riết tự nhiên đúng. Mình học ở Úc 16 năm, thấy là bọn Anh viết sách học để bán cho người khác, chẵng bao giờ dùng sach dó trong trường của nó. Oiiw, Đi xa quá rồi.
Ý mình là học theo cách phân tích trong sách có khi không hòan tòan thích hợp cho người trẻ tuổi. có khi mình sai vì mình không học theo cách này. các bạn có ý gì không?
btw, ai mà đóan dược chử "ngân" trong tiếng Thái là gì thì cho mình biết, mình có trong máy khỏang 5000 bộ kiếm hiệp tiếng Hoa, sẽ compress và send cho bạn 5 bộ hay nhất-theo ý mình-. nên không?
ps. -send 5 bộ vì yahoo allow only 5 attachments-. mình đã send cho một số bạn, chỉ được 5 bộ.

[Duyên]

Xin lỗi bạn, "ngân" hay "ngần" - theo mình biết thì "ngân" là bạc. Thật ra tiếng Thái Lan gần gần giống tiếng của mình, mình đã đi du lịch khá nhiều nên cũng được nghe người Thái Lan nói chuyện, họ mà nói chậm thì mình hiểu đc 50%. Còn tiếng Hoa thì mình chỉ hiểu đựoc tiếng Hoa của Hồng Kông thôi (chỗ mình ở có người Hoa), nhưng hiện nay sống ở HN lâu rồi nên quên gần hết tiếng Hoa.

Không biết mình đoán có đúng ko nhỉ?

[Giangdk]

Mình download in ra một mớ truyện kiếm hiệp cho má mình coi, má mình thích Tinh Thần Biến quá, hối hùi hụi. còn cấm không cho đi chơi đêm. Mình bèn đăng ký dịch cho má vui.

Xin lỗi spam chút...

Má ơi, con xin thay mặt anh em TTV cảm ơn má. Mong má hối bạn binhchi nhiều hơn nữa, hối tới nơi luôn :) Tụi con còn nhiều bộ truyện hay lắm, khi nào con send email cho má coi trước vài đoạn rồi má nói binhchi dịch luôn nha :))

[NeedFood]

Ngoài nội dung của truyện, mình nghĩ còn 1 yếu tố khác rất quan trọng khi chọn truyện để dịch là truyện đó có quá dài hay 0. Như Thất Giới và Tinh Thần Biến và nhiều truyện khác đều dài gần ngàn chương hay nhiều khi dài hơn. Những truyện này so với những truyện kiếm hiệp cổ điển hay Tru Tiên thì dài hơn gấp 4 hoặc 5 lần. Kết quả là cho dù anh em đã tích cực làm việc nhưng ngày hoàn tất 1 bộ truyện cũng còn rất xa. Dù đọc giả 0 mệt mỏi thì các bằng hữu dịch truyện cũng chán lang than qua dịch những truyện mới khác. Cuối cùng là đến giờ này TTV vẫn chưa có 1 bộ truyện nào hoàn tất 100% cả.

[Hong Linh]

Bác NeedFood, có bản "Kinh Sở tranh hùng ký" hoàn thành rồi kìa. Hề hề, đúng là truyện này không dài, nhưng khi đọc thấy dòng "Đại công cáo thành" thấy cũng nhẹ hết cả người nhỉ. Nói thế này lại nhớ Đại Đường SL, Biên hoang TT với Đại kiếm sư quá. Đã lâu rồi không có chương mới.